YAZILAR

=** ÖDEVLER KONUSU-1 **=  Ödevler konusunda 1999 yılında yazılmış bir yazımı yeniden paylaşıyorum. Hıfzı YETGİN  Son yıllarda ödevler konusunda yoğun bir tartışma ya¬şamaktayız. Konu "ödevsiz eğitim olmazcılarla", Ödev de neymiş canımcılar" arasında zaman zaman sertliğe varacak biçimde tartışılıyor. Çoğunluğu oluşturan 3. Grupta bu tartışmaya, Hoca Nasrettin'in "se n de haklısın" fıkrasındakine benzer bir anlayışla katılıyor. Bu güne değin olayın tartışılmasına pek tanık olmuyorduk. Şimdi öğretmenlerimizin tartışmaya başlaması, elbette olumlu. Bu olayın tartışılmaya başlamasına doğrunun bulunacağının da işareti diye bakanlardanım. Tanık oldu¬ğum bir kaç tartışma bende tartışmanın biraz eğitim bilimi bulgularından uzak yapıldığı gibi bir kanı uyandırdı. Bazı öğretmenlerimizde nasıl geliştiğini anlayamadı¬ğım, aşırı bir ödev düşmanlığı gelişirken, bazı öğretmenlerimizde de "ödevsiz hiçbir şey olmaz" anlayışının pekişmekte olduğu gözleniyor. Toplum olarak yaşadığımız pek çok durumdaki "ifrat-tefrit" yaklaşımı burada da kendisini gösteriyor. Tartışmada hep uç örneklerin ele alınması da marjinalleşmeyi doğuruyor.  Bu konuda üst yöneticilerin genel anlamda, genelge, yönerge ve yönetmelikler düzeyinde yaklaşımları olumlu. Öğretmen yetiştiren kurumlarımızın ise; öğretmen adaylarına istenilen formasyonu kazandırmada pek başarı¬lı olduklarım söyleyebilmek biraz zor. En azından benim karşılaştığım genç öğretmenlerimiz bende böyle bir izle¬nim bıraktılar. Ödev nedir? sorusunun cevabını araştırarak yazımızı sürdürelim.  Öğrencilere olumlu bilgi, beceri, değer duygusu ideal ve bu yönlerde alışkanlıklar kazandırma. Kazandıkları bilgi, be¬ceri, değer duygusu, ideal ve alışkanlıkları pekiş¬tirme, onları metotlu düşünmeye yöneltme,öğrenme şevk ve heyecanlarını arttırmaya dönük olarak ihtiyaç duyulduğunda öğrencinin bulunduğu düzey dikkate alınarak öğrenciye yaptırılacak veya bizzat öğrenci tarafından ilgi duyduğu konuda yapılacak çalışmalardır Denilebilir. Her tanımda olduğu gibi bu tanımda, kuşkusuz ödevi tam olarak anlatmaz. Doğal olarak burada konu-muz, genel anlamda ödev konuşu değil, okullarımızda uygulanan bir eğitim-öğretim yöntemi olan çalışmadan söz ediyoruz elbette. Öyle ise eğitim nedir, eğitimin de çok değişik tanımlarına rastlıyoruz. Ama en yaygın ve sık kullanılan tanım olarak, eğitime; bireyde isten¬dik değişiklikler oluşturma sü¬recidir. Denilebilir. Psikoloji bilimine göre, insan davranışlarının hemen hemen tamamına yakını sonradan kazanılan davranışlardır. Doğuştan davranış getirme özelliği evrimin alt basamaklarında bulunan canlılara aittir. İnsanlardaki tüm davranış ve tepkilerin yine hemen hepsi tekrarlarla, alıştırmalarla kazınılmışlardır. İnsanlar bu davranış ve tepkileri doğuştan getirmediklerine göre, bunların kazanılması gerek aile, gerek toplum ve gerekse okul eğitimi ile mümkün olmaktadır.  Eğitim; aile, toplum ve okulun ortaklaşa yürüttükleri bir etkinlikler zincirinden oluşmaktadır. Öyle olunca da bu üçlünün birbirlerini destekleme oranları doğal olarak eğitimin niteliğini etkilemektedir. Okulun görevinin çocuğu hayata hazırlama olduğu da dikkate alınırsa, şu halde salt okulla sınırlı bir eğitim elbette ki kısır kalacaktır. Hatta bugün küçülen dünyada dün uzak çevre diye sayılan pek çok özellik artık “ yakın çevre” sayılır olmuştur. 21.yüzyılda okulun, yalnızca sınıfla sınırlı bir eğitimle insanda istendik değişiklikleri oluşturabilmesi de mümkün değildir. Bunun için okul dışı etkinliklerde de öğrencinin yönlendirilmesi gerekecektir. Ancak bu yönlendirmenin içerik, biçim ve kapsamı çocuğa göre olmak zorundadır. Çocuğa göre olmak koşulu ile ödevin günümüzde de yadsınmaması gereken bir çalışma biçimi olarak kabul edilmesi gerektiği düşünülmelidir. Burada çocuğa gö-relik ilkesinin özellikle altı çizilmelidir. Aksi taktirde bilgi, beceri, değer duygusu ideal ve alışkanlıkları sonradan kazanan canlı durumundaki insanı bu kez bu sayılanların olumsuzuna yöneltmekte söz konusu olabilir. Savaş-barış,sevgi-nefret çelişmeleri gibi.  Daha önce çalıştığım illerden birisinde bir komşu-muz vardı. Bu komşumuzun oğlu ortaokula başlamıştır. Baba bir kamu bankasında müdürlük yapıyordu. Bir akşam çok üzgün bir durumda ziyaretime geldiler. Ve başlarından geçen bir ödev hikayesi anlattılar. Çocuklarının resim iş öğretmeni ortaokul 1. Sınıflara "herkes bir sonraki derse kümes yapıp gelecek" diye bir ödev verir. Çocuk akşam eve geldiğinde ödevi babaya anlatır. Baba da oğlum kümes olmaz, kafes olabilir, der. Çocuk ısrar eder kafes değil, kümes, diye de babaya çıkışır. O gün olayın üzerinde fazla durulmaz. Ertesi günde çocuk konuyu daha önce babaya söylediği için (sanki ödev babaya verildi. ) o rahatlıkla tekrar gündeme getirmez. Nasıl olsa baba bir çözüm bulacaktır. Derken ödevin okula götürüleceği günün akşamı olur. Baba işten yorulmuş bir şekilde eve gelir. Çocuk kümesin yapılmasını ister. Evde tahta, çivi, keser, testere vb. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Araç-gereç yoktur. Baba arabasına biner bir marangoz atölyesine gider. Oradan biraz çıta, çivi, ödünç keser, testere alıp eve gelir. Böyle ödev veren öğretmene, kendisine verilen ödevi babasına yaptıran çocuğa da türküler söyleyerek başlar çıtaları çakmaya. Bu arada alt komşudan da birkaç kez gürültü yaptıkları için uyarı alırlar. Derken kümes biter. Ertesi günü çocuk okula gider. Ama kümesi götüremez. Öğretmen sıra ile her öğrenci-sinin yaptığı kümes, kafes karışımı ödevlere tek tek bakar. Sıra bizim komşunun oğluna gelince, seslice çıkışır. -Neden ödevini yapmadın? Çocuk, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">-Yaptım öğretmenim. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">- Neden getirmedin o halde? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">- Öğretmenim yaptık. Ama sabahleyin kümesi evden çıkaramadım. Ne kapıya, ne de pencereye sığmadı. O nedenle getirmedim. Ama kümes evin salonunda duruyor, der. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Olay anlatıldığında herkes kahkaha ile gülmeye başlamıştı. Ben gülemedim. Kıpkırmızı olmuş öylece kala-kalmıştım. Bir hayli de mahcup olduğumu hatırlarım. El-bette ortaokul 1. Sınıf öğrencisine kümes yapma ödevi verilirse ödev evde kalmaya mahkumdur. O Ödev öğrenciye değil öğrencinin babasına hatta pek çok kişi için o ödev bir marangoza verilen ödev olur. Öncelikle görevimiz öğrencilerin eğitimi olduğuna göre babaya kümes yaptırmak, marangoza kümes ödevi vermek gibi bir çalışma tarzımız olmamalıdır. Elbette ki bu olumsuz bir örnek, ama çevremizde konuşulanlara kulak verdiğimizde, annenin yaptığı pek çok resim, Babanın çözdüğü pek çok problem, ağabeyin, ablanın yazdığı bir hayli yazım ödevlerini epeyce duyarız. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Bu tür örneklerde olumsuz tepki almamıza yol aç-maktadır. Ve bu tepkilere de haksız tepkiler diyebilmek zordur. Bu tepkileri göğüslemekte zorlanan epeyce meslektaşımızın da "ödev de neymiş canım" anlayışına varmalarına yol açarız. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Eğitim işiyle uğraşan, bu işin bilincinde olan kişiler olarak ödev konusunda öğretmen yetiştiren kurumlarımıza. Bakanlık yetkililerimize, yöneticilerimize, müfettişlerimize ve bizzat öğretmenlerimize birbirimizi eğitme görevi düşmektedir. Aksi takdirde esen cereyana göre bir dönem ölçüsüz bir ödeve yüklenme, bir dönem tümüyle ödevden kaçma gibi kafamızı bir o duvara, bir bu duvara vurmaktan kurtulamayız. Bu arada da olan elbette hiçbir kusuru bulunmayan öğrencilerimize olmaktadır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">Pek çok meslektaşımız bizzat kendi yaşantılarından bilirler ki; ödev öğrencinin eğitiminde öğrenmenin gerçekleşme sürecinde önemli yere sahip bir öğretim tekniğidir. Öğrencilerin .verilen konuları kavramasında, edinilen bilgi ve becerilerin yeni durumlara transferlerinde,kazandırılacak kazanımların benimsenmesinde yabana atılamayacak rol oynamaktadır. Öğrencinin kendi yeteneklerini, yine kendisinin tanımasına fırsat tanımaktadır. Öğrencilerde kendine güven duyma, bağımsız iş yapabilme, kendi kendisine karar verebilme yeteneğini geliştirmektedir. Sorumluluk alma, alınan sorumluluğu yerine getirme, inceleme ve araştırma duygularının gelişmesinde katkı sağlamaktadır. <span style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Ancak ödevin bu yararları sağlayabilmesi, etkili bir Öğretim tekniği olarak kullanılabilmesi, ödevlerin çocuğa görelik ilkesine uygun özelliklere sahip olmasına bağlıdır. Eğer “… sayfadaki 13.problemi çöz gel” denilirse bunun adı ödev olmaz. Bunun adı ya mesleki bilmezlik, ya da yanlış bilirlik olabilir. Bu tür "ödev"ler öğrencinin öğrenme isteğini köreltir. Öğrencinin kendisine güvensiz, kararsız bir kişiliğe bürünmesine yol açar. Zaten bu tür "ödevlerin" pek çoğunu da öğrenci değil, anne, baba yapmaktadırlar. Dolayısı ile bu tür çalışmalar gereksiz bir etkinlik, öğretmenin, hem öğrenci ve hem de veli tarafından düşüncesizlikle suçlanmasından öteyede bir özellik taşımayacaktır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Öyle ise şimdi de ödevde bulunması gereken özellikleri sıralayalım İyi bir ödev; <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">1- Çocuğun ilgi ve Ihtiyaçlarına yönelik bir içeriğe sahip ol¬malıdır, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">2- Öğrencinin öğrenme arzusunu kamçılayıcı olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">3- Öğrencinin öğrenme ve heyecanım geliştirici olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">4- Öğrenciyi inceleme ve araştırmaya yöneltmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">5- Öğrencinin muhakeme edebilme becerisine katkı sağla¬malı, yaratıcılığı beslemelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">6- Öğrencide, olumlu bir davranış, beceri, değer duygusu, bilgi, ülkü ve alışkanlıkla sonuçlanan özellikler taşımalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">7- Öğrencinin tartışabilmesine, som sorabilmesine hizmet etmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">8- Öğrenciyi ürkütücü ve bıkkınlık verici özellik taşımamak dır, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">9- Öğrencinin başarı ile tamamlayabileceği güçlükte olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">10- Öğrencinin düşünebilme ufkunu genişletici ve düzen¬li çalışma alışkanlığım kazandırıcı özelliğe sahip olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">11- Öğrencinin kaynak kitaplardan, harita, sözlük, indeks, kütüphane canlı kaynaklar vb.den faydalanabilme beceri-sinin yerleşmesine hizmet etmelidir, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">12- Öğrencinin güzel sanatları sevmesine bu konularda da ilgilenmesine, özendirici olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">13- Öğrencinin öğrenme aşamaları olan bilgi edinme, anlama, uygulama analiz, sentez ve değerlendirme basamaklarını gerçekleştirebileceği bir özellik taşımalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">14- Önceden saptanmış ve planlanmış olumlu bir amaca hizmet etmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">15- Çocuğun ve çevrenin hem eğitim ve hem de fiziki koşullarına uygun özellik taşımalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Bu Özelliklere uygun ödev konulan neler olabilir? Hayatın içerisinde yer alan her konu ; Çocuğa görelik ve beceri ilkesine sadık kalınmak koşulu ile gerek mihver ve gerekse anlatım konularına bağlı olarak ödev konusu oluşturabilir. Ancak yukarıda sayılan özelliklere uygunluktan ödün verilmemelidir. Bu özelliklere uygun ödev şunlar olabilir diye bir sınır çizmek elbette uygun olmaz. Ama Birkaç örnek sıralamakta yanlış olmaz. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">a-Çevrede bulunan canlılar bitkiler, yer altı ve yer üstü zenginlikleri, tarihi ve turistik yerler, sosyal, kültürel, sanayi ve ticari kurumların tanınmasına yönelik gözlem ve inceleme konuları, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">b- Çocuğun seviyesine uygun okuma ve yazma çalışmaları(roman, hikaye,masal,şiir,fıkra,sanat yazıları) vb. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">c- Fotoğraf, resim.grafik,kroki,vb, Anlatım teknikleri, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">d- Koleksiyon çalışmaları, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">e- Ekolojik denge ve çevre korumaya dönük gözlem ve inceleme çalışmaları, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">f- Doğa olaylarını kavramaya yönelik gözlem ve inceleme çalışmaları,(Ay'ın gözlenmesi, bir ay süre ite her akşam gök yüzünde ay ne şekil almışsa onun şeklinin çizilmesi,) gibi. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">g- Öğrencinin düşünme ufuklarını geliştirici ve genişletici çalışmalar.( konularla bağ kurulmak üzere) <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">1- Karıncalar yüklerin! nasıl taşırlar.? Gözleyelim Neden? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">2- Koyun, keçi,inek,manda gibi hayvanlar yatarlarken önce hangi ayaklarım bükerler. Niçin? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">3- Traktörlerin ön lastikleri neden küçüktür,? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">4- Bisikletin çamurluğu ne işe yarar.? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">5- Kırsal kesimde: “çamurlu bir tarlada atlarla mı kolay çift sürülür, yoksa öküzlerle mi”, neden? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">6- Kuşlar uçarken ayaklarım hangi yöne uzatırlar, bunun bir sebebi olabilir mi? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">7- Gölde yüzen ördekler gördüm. Biri ikisinin önündeydi. Biri ikisinin ortasındaydı. Biri ikisinin arkasındaydı. Acaba gölde kaç ördek vardı.? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">8- Küçük piknik tüplerin üzerindeki, tencere konulan tabla, neden üç ayaklıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">9- Uçurtma neden rüzgara karşı tutulur. Bundan faydalanarak insanlar hangi araçları geliştirmişlerdir? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">10- Arabaların ön kısımları (burun) neden daha dar ve ba¬sıktır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">11-Cam kavanozun içerisine konulan mum, kavanozun ağ¬zı açık iken normal yandığı halde, kapağı kapanınca da yanmaya devam eder mi? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">12- İçi ağzına kadar su dolu bir bardağın ağzına kağıt kapatıp ters çevirdiğimizde ne oluyor?, Su neden dökülmüyor? <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Ödevler öğrencinin sevincini, öğrenme istek ve şevkini öldürecek kadar yüklü olmamalıdır. Onları düşünmeye yöneltecek ve mutlu kılacak özellik taşımalıdır. Eğer ödev verildiği ile kalır, öğrencinin öğrenme arzusunu kamçılamaz, onun yeni öğrenme kapılarını aralamasına yol açmaz ise amaca hizmet etmiyor demektir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">Ödev, öğrencinin kendi kendisine cevapları bulurken yine kendi kendisine yeni sorular sorabilmesine de olanak sağlamalıdır. İ.H.Baltacıoğlu bu özelliği çok güzel açıklamaktadır. "Sorma var, kendisine sorulan sorular adamın kafasını işletir. Öyle sorular var ki onlara kısaca ve makine gibi cevaplar vermekle kalmayız. Onların etkisiyle çalışmaya, olayların içine derinliklerine girmeye çalışırız." <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> İşte ödev sorularında bu özelliğin bulunması; yaratıcılığı geliştirecek, üretkenliği artıracaktır. Yoksa Lütfi Öztabağ hocamın dediği gibi "yalnız basına tekrar kör tekrardır. Öğrenmeyi geliştirmez. Bu bakıma öğrenilmiş bilgilerin pekiştirilmesinde tekrarların, anlamı olan hedeflere yöneltilmiş olması gerekir." Burada tekrarın, anlamı olan hedeflere yöneltilmesinin amacı, üzerinde bilgi düzeyinde durulan hususun içsel davranış haline getirebilmesidir. Çocuk bir hususu içsel davranış olarak gösterebiliyorsa öğrenmiş demektir. Yüzmeyi anlatabilmesi yüzmeyi, bisiklete binmeyi anlatabilmesi bisiklete binmeyi bildiğini göstermez. Eğer yüzebiliyorsa, bisiklete binip düşme¬den gidebiliyorsa bunları öğrenmiş demektir. Bunları yalnızca sözlü olarak sayabilmesi bazı sembollerin söze tahvilinden öte bir anlam taşımaz. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Buraya kadar, ödevlerde bulunması gerekli niteliklerin bir kısmını anlatmaya çalıştık. Şimdi de ödevin verilişinde göz önünde bulundurulması gerekli bazı özellikleri sıralamaya çalışalım; <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">1 - Nasıl ki eğitim-öğretim çalınmaları rast gele yapılan bir çalışma değilse, onun ayrılmaz parçalarından birisi olması gereken ödev çalışması da planlı bir etkinlik olmalıdır. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">2- Ödev, ödev verilmiş olmak için verilmez. Bir amaca hizmet etmelidir, yani ödevin amacı belirlenmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">3- Ödevin konusu ve süresi, öğrenciye açık olarak bildirilmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">4- Yararlanılacak kaynaklar duyurulmalı, bu kaynaklar öğrencinin ulaşabileceği kaynaklar olmalıdır, <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;">5- Ödevler öğretmen tarafından mutlaka değerlendirilmeli, her öğrencinin çalışması ile ilgili düşünceler belirtilmelidir. <span class="text_exposed_show" style="background-color: #ffffff; color: #333333; font-family: 'lucida grande',tahoma,verdana,arial,sans-serif;"> Ödevlerin değerlendirilmesinde beğenme hususunda cimri davranılmamalıdır. Öğrencilerin başarılı yanları öne çıkarılmalı, öğrenci yüreklendirilmelidir. Bunun yanında uygun cümlelerle olumsuz yanlar da belirtilmelidir. Özetlersek, ödev öğrenmenin önemli parçalarından birisidir. Öğrenciyi, sabahtan aksama, akşamdan sabaha nefes almadan ödevden ödeve koşturma ne denli zararlı ise " ödev de neymiş" anlayışı da o kadar yanlıştır. Eğitim biliminin bulguları bu konuda yol gösterici olmalıdır. Hıfzı Yetgin-1999

1951 yılında doğmuş olsam da değerlendirecek yeterlikte kişisel yaşantıya sahip değilim. O nedenle köy enstitülerini, 1948 programını değerlendirme dışı tutarak söylüyorum ki; Ülkemin 40 yılı sürekli arayış ve karar verip caymalarla geçti. 1968 programını uygulayan her sınıf öğretmeni PDR ciydi. Özgüveni yüksek insan t<span class="text_exposed_show">emel alınıyor ve grup çalışmaları ile insanın sosyal yanı destekleniyordu. Bu programın eleştirilebilecek yanı davranışçı yaklaşımı azıcık kutsamasıydı. Giderek yönlendirmeyi keşfetmeye başladık. Kredili sistem yönlendirmeye başlamak için çok güzeldi. Sabredemedik ya da sabrettirilmedik.Peşinden Biz öğretmenimize "güveniriz" dedik ve süper liseleri başlattık. Ama güvendiğimiz öğretmeni destekleyemedik. Kredili sistemi 1999 daki yönlendirme yönergesiyle buluşturabilseydik. Süper lise uygulamasında öğretmeni kişisel gelişimlerine yatırım yapabilecek bakış ve bunu sağlayabilecek ekonomiye kavuşturabilseydik. Yapılandırmacı yaklaşım temelli programlarımızı hazırlarken 1968 programının her öğretmen PDRci olmalı bakışından kopmayabilseydik. 1968 programlarındaki davranışcılığı kutsamayı törpüleyip yapılandırmacı yaklaşımla bu anlayışı kaynaştırabilseydik. F@tih (farkındalığı artırma teknolojiyi iyileştirme hareketi) projesini başlatırken işe İl-İlçe yöneticilerinden (Vali,Kaymakam ve diğer tüm il-ilçe müdürleri ve hemen tüm okul yöneticileri ve öğretmenler) eş zamanlı eğiterek işe başlayabilseydik. İddia ediyorum. Dünya'nın bizi yakalamak için çoook koşması gerekirdi. Vurduk tekmeyi hepsini bir bir yokettik. Anlaşıldı yoketme görevimiz mizyon-vizyon dengesi içerisinde devam ediyor. Artık tevazuyu bıraktım. Allah aşkına biri de çıksın bir kerecik bu hususları bilen var mı diye bir sorsun...23 Nisan günlerinde vali kaymakam, cumhurbaşakanı ve bakanların koltuğuna şakacıktan oturtulan çocukların öz güvenlerine yaptığımız katkı, onlarca yılın eğitimiyle kazandırılamayacak derecede önemli bir işti. Kimler önerdiyse ve onlarca eğitim fakültesinin bir o kadar dekanın dan bile tek kişi bile çıkıp ; " ALLAH AŞKINA YAPMAYIN BU ÇOCUKLARDA ALLAHIN KULU" diyecek tek "KİŞİ" çıkmamışsa ! "yapmayın" "cehalet" ancak bu kadar dışa yansıtılır deyip bırakacağım sözümü... Yarın 23 Nisan'ın benim için önemi; çocukların şakacıktan Cumhurbaşkanı, bakan, vali, kaymakam, müdür olabilmeleriydi. Şimdi olamıyorlarsa kimse kusura bakmasın. Uğurlar ola...
 * [|Hıfzı Yetgin- 23 Nisan Günü aklıma düşenler.] **

İyi öğretmen olunuz ! İyi öğretmen olunuz denilince hemen iyi öğretmen olunamıyor. İyi öğretmen olabil­mek başka şeylerin yanı sıra bizzat öğretmen adının sahibinin de iyi öğret­men olma arzusu taşıyor olması gerekiyor. Bazıları "Sürücü belgesi olan kişiye otomobil kul­lanmayı biliyor musun? diye sormak nasıl "abesle iştigal” ise öğretmenlik diploması olan kişinin de iyi öğretmen olup olmadığını değerlendirmek, yargıya varmaya çalışmak, öylesine bir "iştigaldir" diyorlar. Demesine diyorlar da; hayatı belirleyen tek başına kişilerin düşünceleri olmuyor. Zaten olmamasını da yadsımamak gerekiyor.Niye ? zira; Çoğu zaman düşünceler de subjektiflik içeriyor. Ama bunun da doğal sayılması gerekiyor. Öğretmenlik işi “sürücülük” işi gibi bir örnekle karşılaştırma götürmeyecek kadar hem önemli hem de eniyle de boyuyla da çok boyutlu bir iş. Dünyada yaşanan kesintisiz gelişme mesleki olarak sürekli yenilenmeyi ge­rektiriyor. İşi eğitim olan öğretmen, öğrencilerinin yapılanmaları ile uğraşırken, kendi eğitiminin gereklerini, eğiti­min dışında tutma gibi bir sapma gösteremez. Böyle bir yanlışa saplanamaz. Öğret­men için mesleki yeteneklerini geliştirmek, alanında ustalaşmak, eğitim biliminin birikimini kavrayabilmek, aynı zamanda kavrayabildiklerini uygu­layabilmekle doğru orantılıdır. Öğretmenin kendisinin eğitimine sığ bakması, bunu eğitimin niteliğinin bütününden koparması, her gün geometrik artışla gelişmeler kaydeden, her alandaki gelişmelere paralel bir rotada gelişen eği­tim biliminin bulgularından uzak durma sonucunu doğurur ki, buda öğretmenin karşılaştığı pek çok güçlük karşısında çözümsüz kalmasına, en azından yeterli etkileşmeyi sağlayamamasına yol açar. Öğretmenin kendisini yüzeysel bir birikimle sınırlı bırakması, uygulama ufkunu da sınırlı bıra­kır. Öğretmenin yetkinleşmesi, çaplı bir inceleme, öğrenme tutkusu ve edindiği bilgiyi uygulamaya koyması ile mümkündür. Öğretmen öğrencilerini keşfederek öğrenmeye yönlendirirken kendi gelişmesini de sınırlamamalıdır. Mesleki olarak da bilimsel nite­liği olan bilgiyi kavramalı ve bunu uygulamaya koymalıdır. Hiçbir koşulda bilimsellikten ve alanının somut gerçeklerinden uzaklaşmamalıdır. En geniş anlamda bilimsel niteliklibilgi birikimi olmadan, eğitimin sağlıklı yürütülebilmesi **de** mümkün değildir. Birincisinin olması ikincisinikolay kılar**.** Ama birincisinin yokluğu ikincisini kesinlikle olmaz kılar. Var olanla yetinmek "Olduğu kadar olur" gibi bir anlayışa sığınmak 21.yy. öğretmeninin duruşu ola­maz. Eğitim alanındaki bilimsel nitelikli bilgi birikimi olmadan, sağlıklı bir eğitim çalışmasının olama­yacağı gerçeği, yalnızca zaman zaman konuşulan bir söylem olmamalıdır. Bu husus çağın öğretmenin yaşamına yön veren bir ışık ve hatta onun bir yaşama biçimi gibi görülmelidir. Mesleki gelişmelerin izlenememesine, bu alandaki birikim sığlığına pek çok gerekçe sıralamak mümkün­dür. Bu gerekçelerin her biri de, gerçekten hak verilecek gerekçeler gibi de gözükebilir. Ama hiçbir öğret­men bu gerekçelere sığınarak mesleki sığlığı haklı gösterme cabası içerisinde olmamalıdır. Zira sığ bir mesleki formasyonla; belki işler bir süre yürüyor­muş gibi gözükebilir. Ama öğretmenliğin asıl yönü olan öğrencilerinin kendilerini yapılandırmalarına yön verme görevi gereğince yerine getirilemez. Bu konu da bu işin sahibi herkes, kendisini gözden geçir­mek durumunda olmalıdır. Öğretmenler bir ülkenin geleceğini hazırlayan önemli unsurlardır. Kendisini geliştirmeyen gerek mesleki ve gerekse kültürel sahalarda yetkinleşme cabası içeri­sinde olmayan bir öğretmenin, gerilememesi mümkün değildir. Bu iş tek tek bi­le olsa öğretmenlerin bilinçli ve ısrarlı gayret göster­melerini zorunlu kılmaktadır. Eğitim işiyle uğraşan kişilerin 21.yy becerilerine ait düşünce ve kuramları incelemeleri, incele­mekle de yetinmeyip, tabii ki bu düşüncelerin içselleştirilmesini sağlama çabası içinde olmaları gerekmektedir. Bu amaçla mesleki yayınların, mesleki yetkinleşmeye dönük kitapların, günlük basının, şiir, roman, hika­ye, sinema, tiyatro, konferans, sergi, panel, açık oturum, forum vb, kaynak ve etkinliklerin izlenmesi, ama mutlaka izlenmesi görev olarak kabul edilmelidir. Vurgulamak gerekirse; öğretmen öğrencilerine yardımcı olurken, kendisini geliştirmesini savsaklamamalıdır. Bunun için var olanlayetinmemeli, daha iyiyi, da­ha da iyiyisürekli aramalıdır. Eğitimin niteliğini yükseltmenin yolu önce öğ­retmenin niteliğinin yükseltilmesinden geçmektedir. Bu konuda öğretmenlerin yanı sıra, diğer her ke­simin de üzerine düşeni yapması gerekmektedir. **Unutulmamalıdır ki;** eğitimde kaybedileni geri kazanmak çok zordur. Eğitimin hedefleri belirlenirken.esas alınması gereken Emden seviyesi değil **Everest tepesi** olmalıdır. Unutulmaması gereken son cümle de; eğitimin maliyetini yüksek bulanların cehaletin faturasını ödeyemeyecekleridir. Hıfzı Yetgin
 * ÖĞRETMEN**

===<span style="background-color: #ffffff; color: #252828; font-family: Arial,Verdana; font-size: 24px; text-decoration: initial;">[|ÖGRETMEN SÖZCÜĞÜ BİLİMSEL TUTUMA SAHİP OLMAYI DA İÇERİR.] ===

<span style="background-color: #ffffff; color: #a0acac; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 12px;"> 20.11.11 yetginhoca1  [|No comments]

<span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Çok doğal gibi görünen bir olgunun l630'lu yıllarda kopardığı gü¬rültüyü bugünün insaninin söylediği kadar tam kavrayabilmesi pek ko¬lay olmuyor. Bilimin ulaklığı noktada pek çok kişinin vanında Galileo'nun da büyük rolü olduğu bir ger¬çek. Galileo'nun "Herşeye rağmen dünya dönüyor" sözü vaptığı işe saygı duyan her insana örnek olması gerekir diye düşünmüşümdür. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Galileo'nun yaşamı bulunan doğruların söylenmesinin engellenmemesi gereğine de iyi bir örnektir. Yönetenlere de yönetilenlere de bu örnek mesaj oluşturur. Yine Galileo'nun yaşamı bilimsel tutuma sahip olabilme, bu tutuma sahip insanlar yetiştirebilmenin gereğine de örnek oluşturur <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Dünyanın döndüğü gerçeğini her duyduğumda hem bir coşkuyu hem de bir utancı birlikte yaşarım. Bunun “ insan ol¬ma” özelliğinden kaynaklanan bir olgu olduğunu kavrayana kadar da epey huzursuzluk çekmişimdir. İnsanoğlu yaşamını sürdürür¬ken değişik sorunlarla karşılaşır. Bu sorunların üstesinden gelebilmek içinde yoğun bir uğraş verir. Kişi düşünebilme becerisini kazanabilmişse, bu so¬runların pek çoğunun üstesinden gelebilmekte zorlanmaz.. Tersi durumun vardığı durak başarısızlıktır. Mavi gezegenin hangi köşesine gidersen git uygun koşullarda 2 hidrojen 1 oksijeni birleştirdiğinde elde edeceğin sonuç kadar kesinlik taşır bu tespit de. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">O zaman İnsan için uygun koşul faktörü devreye girmelidir. Nedir bu iş diyen olmaz ama ben eğitim diye söyleyivereyim yine de. İnsanları sorunlar karşısında başarılı kılmak birilerinin önemli görevi olmalıdır. Bu görevi söylemiş oldum az önce. İşte eğitim dediğimiz şeyin bunu sağlayabilme bilmesi, okulu hayatın kendisi durumuna getirebilmesine bağlıdır. Okul; bireyin toplum içerisinde yaşantısını sürdürürken sorunlarını çözebilme konusunda beceri kazandırabilirse görevini yerine getirebilir olur. Okulun başarısını değerlendirme de bu becerinin kazandırılması da eğitimin mihengini oluşturur. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Bu yaklaşım; bireyi sorumlu, özgür, yaratıcı, girişken ve teknoloji kullanan kılmanın da ön koşuludur. Bunun anlamı da öğrendiğinin içselleşmesidir. Zira kişi karşılaştığı sorunları çözdükçe özgüveni de artar. Kendi kendisine, kendini yönetme konusunda bağışıklık kazanmış olur. Okul çocuğa bilgi “kazandırırken “bu bilginin salt kuramsal olarak verilmesi ile kalmamalı, bu bilginin doğruluğunu kanıtlama konusunda da kişiye deneme olanakları tanımalıdır. Bu olanak tanınmadan kazandırılacak bilginin pek fazla bir anlam taşımayacağı gelinen 1991 yılında artık tartışmasız herkesçe de kabul edilmektedir. Kabul edilmesine kabul edilmektedir, ama hala kapağı açılmadık fen dolapları, raflarda duran deney araç ve gereçlerim ummak isterim ki senaryonun süsü değildir. Fen laboratuvarlarının sayısı az değildir. Bu araçlar çocuğa “öğrenmesini” istediğimiz şeyi kanıtlama fırsatI yaratmalıdır. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Bu tarz bir çalışma düşünebilen, akıl yürütebilen insanların sayısının çoğalması sonucunu doğuracaktır ki “ Ben “bunu istiyorum. Bunun sağlanabilmesi önce öğretmenin bilimsel tutuma sahip olmasını zorunlu kılmaktadır. Okulun görevini yerine getirebilmesi; hem yönetim ve hem de öğretim kadrolannın bilimsel tutumlu olması ile mümkündür. Demokrasinin yerleşmesinden, yaşam koşullarının iyileştirilmesine kadar pek çok sorunun sağlıklı çözüme kavuşturulmasının gizi; bu iki sözcüğün taşıdığı anlamdır. Bu gizin illegaliteden kurtarılacağı günleri görecektir yurdum. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Bilimsel tutuma sahip kişi: sürekli olarak incelemeci, araştır¬macı bir yaklaşım içerisinde bulunur. Beyninin kapılarını ye¬ni keşiflere açık tutar. "Fikri Sabitlik” içerisinde değildir. Bilgiyi deneme eğilimindedir. Dünya’ya hep siyah yada hep beyaz olarak bakmaz. Başka renklerin de arayışı içerisindedir. Yaşamı mutlakalar üzerine oturtmaz. Bilir ki mutlakalar üzerine inşa edilmiş görüş ve düşünceler de mutlaka yanlışlar vardır. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Bilimsel tutuma sahip kişi tez, antitez ve sentez süreçlerini kapsayan bir yöntemi kullanma kararlılığındadır. Her teze bir antitezle yaklaşır. Bu çelişmeden, bunlar arasındaki tartışmadan bir senteze ulaşır. Ulaştığı bu sentezi de bir tez olarak kabul eder. Onun da bir antitezi olduğunu düşünür. İla nihaiye bu yöntemi kullanır. Gerçeğe yaklaşmaya çalışır. Bu vöntemi kullanabilen birisi de herhalde doğruya daha yakın duracaktır. Tamamda Kişi salt bu yöntemle de kendisini sınırlamamalıdır. Tümden gelim ve varım yöntemlerini de beyin gelişimine yapacağı yatırımlar olarak görmelidir. Gözleme de önem vermelidir. Zira bilim görülebilen, gözlenebilen durumlardır. İleri sürülen tez ile gözlem sonuçlan tutarlılık gösterirse tez değer kazana¬caktır. Bilimsel tutuma sahip olma özelliği, öğretmen de bulunması gereken tek özellik de olamaz. İnsan yetiştirme işiyle uğraşan kişi de bu özellik tek basma elbette yeterli değildir. Ama bulunması da olmazsa olmaz bir özelliktir. Ama bu özelliğin yanısıra öğretmende; bu özelliği öğrencilerinin içselleştirmelerini sağlama kararlılığı da bulunmalıdır. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Bu özelliğin kazanılabilmesi, bu özellikle özdeşleşilebilmesi ilk günden itibaren öğretmenin kararlılık içerisinde bulunması ile mümkündür. İnsanoğlu bu tutumu binlerce yıllık birikim, binlerce yıllık tecrübe birikimine rağmen henüz talimatsız gösterebilir değildir. Gösterebilir olması kolay olarak da algılanmamalıdır. Bizi, yurdun bir ucun bir ucuna iğne ile kazılacak uzunca bir tünel projesi beklemektedir. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Öğretmenlerimiz de bu tutuma sahip olanların sayıları art¬tıkça, coğrafyamızın gelişmişlik düzeyi de geometrik bir artış gösterecektir. <span style="background-color: #ffffff; color: #58564e; display: block; font-family: Arial,Verdana; font-size: 14px;">Hıfzı Yetgin/1991 Şanlıurfa şimdi Burdur.